Niska rata albo atrakcyjne oprocentowanie nie oznaczają jeszcze taniej pożyczki. Ostatecznie liczy się to, ile pieniędzy faktycznie otrzymasz i jaką łączną kwotę będziesz musiał oddać. Pomiędzy tymi wartościami mogą znaleźć się odsetki, prowizje, ubezpieczenie i inne opłaty związane z finansowaniem.
Przed podpisaniem umowy nie trzeba samodzielnie rozwiązywać skomplikowanych wzorów finansowych. W większości przypadków wystarczy znaleźć kilka konkretnych pozycji w formularzu informacyjnym i projekcie umowy, a następnie porównać je między ofertami.
Najpierw sprawdź całkowitą kwotę do zapłaty, a nie wysokość raty
Rata jest najbardziej widocznym elementem oferty, dlatego łatwo skoncentrować się właśnie na niej.
To może prowadzić do błędnej decyzji.
Pożyczka z ratą 350 zł nie musi być tańsza od pożyczki z ratą 450 zł. Pierwsza może być po prostu rozłożona na znacznie dłuższy okres. W efekcie miesięczne obciążenie jest mniejsze, ale suma wszystkich wpłat wyższa.
Znacznie ważniejsza jest całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta.
W przypadku kredytu konsumenckiego jest to suma całkowitej kwoty kredytu oraz całkowitego kosztu kredytu.
Jeżeli więc otrzymujesz do dyspozycji 10 000 zł, a zgodnie z umową łącznie masz oddać 12 300 zł, różnica wynosi 2300 zł.
W takim uproszczonym przykładzie:
10 000 zł — pieniądze udostępnione konsumentowi
12 300 zł — całkowita kwota do zapłaty
2300 zł — całkowity koszt kredytu
Nie są to aktualne parametry żadnej konkretnej oferty, lecz przykład pokazujący sposób czytania dokumentów.
Co może wejść w całkowity koszt pożyczki
Całkowity koszt kredytu konsumenckiego nie ogranicza się do samych odsetek.
W zależności od konstrukcji konkretnej oferty mogą na niego składać się między innymi:
- odsetki,
- prowizje,
- opłaty,
- marże,
- niektóre podatki związane z umową,
- koszty wymaganych usług dodatkowych,
- koszt ubezpieczenia, jeżeli jest ono konieczne do uzyskania finansowania albo otrzymania go na oferowanych warunkach.
Dlatego informacja „oprocentowanie 8%” nie odpowiada jeszcze na pytanie, ile rzeczywiście będzie kosztowała pożyczka.
Oferta może mieć stosunkowo niskie oprocentowanie i jednocześnie wysoką prowizję. Inna może mieć wyższe oprocentowanie, ale nie pobierać prowizji.
Dopiero spojrzenie na pełny koszt pozwala sensownie zestawić takie propozycje.
RRSO pomaga w porównaniu, ale trzeba wiedzieć, co pokazuje
RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania, jest jednym z najważniejszych wskaźników przy porównywaniu kredytów konsumenckich.
Pokazuje całkowity koszt kredytu jako wartość procentową całkowitej kwoty kredytu w ujęciu rocznym.
Dzięki temu uwzględnia znacznie więcej niż samo oprocentowanie nominalne.
Nie należy jednak odczytywać RRSO jako informacji:
„dokładnie tyle procent więcej oddam”.
Jeżeli RRSO wynosi przykładowo 20%, nie oznacza to automatycznie, że przy pożyczce 10 000 zł koszt wyniesie dokładnie 2000 zł. Wysokość RRSO zależy między innymi od okresu finansowania, terminów przepływów pieniężnych i kosztów związanych z umową.
Dlatego do sprawdzenia kwoty, którą faktycznie masz oddać, służy przede wszystkim całkowita kwota do zapłaty.
RRSO jest natomiast szczególnie przydatne do porównywania ofert o podobnej kwocie i okresie spłaty.
Nie porównuj dwóch pożyczek tylko po RRSO, jeśli mają zupełnie inne warunki
Załóżmy, że porównujesz:
- pożyczkę 5000 zł na 6 miesięcy,
- pożyczkę 15 000 zł na 36 miesięcy.
Samo ustawienie obok siebie dwóch wartości RRSO nie odpowiada na pytanie, która oferta będzie lepsza dla Twojej sytuacji.
Zmieniają się zarówno kwota finansowania, jak i długość spłaty.
Jeżeli chcesz rzeczywiście porównać kilka ofert, ustaw możliwie identyczne założenia:
ta sama potrzebna kwota, ten sam lub bardzo podobny okres spłaty i ten sam sposób spłacania rat.
Dopiero wtedy różnice w całkowitej kwocie do zapłaty i RRSO stają się znacznie bardziej użyteczne.
Formularz informacyjny jest jednym z najważniejszych dokumentów przed podpisaniem umowy
Przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki kredytodawca lub pośrednik powinien przekazać konsumentowi informacje pozwalające ocenić warunki finansowania.
Nie traktuj formularza informacyjnego jako dokumentu, który trzeba szybko zaakceptować, aby przejść do następnego kroku.
To właśnie tam należy szukać między innymi informacji o:
- całkowitej kwocie kredytu,
- okresie obowiązywania umowy,
- oprocentowaniu,
- RRSO,
- całkowitej kwocie do zapłaty,
- wymaganych usługach dodatkowych,
- kosztach związanych z umową,
- zasadach i terminach spłaty.
Jeżeli koszt przedstawiony w reklamie różni się od tego, co widzisz w formularzu dla swojej kwoty i okresu, decyzję podejmuj na podstawie rzeczywistych warunków przedstawionych przed zawarciem umowy.
Nie myl całkowitej kwoty kredytu z kwotą widoczną w umowie jako suma zobowiązania
To rozróżnienie może mieć duże znaczenie.
Całkowita kwota kredytu oznacza środki rzeczywiście udostępniane konsumentowi i nie powinna być utożsamiana z kosztami kredytowanymi.
Jeżeli potrzebujesz 10 000 zł na remont i właśnie tyle ma trafić do Twojej dyspozycji, sprawdź, czy dokumenty rzeczywiście w taki sposób przedstawiają finansowanie.
Następnie znajdź osobno całkowity koszt oraz całkowitą kwotę do zapłaty.
Dzięki temu szybko zobaczysz różnicę pomiędzy tym:
ile dostajesz
a tym:
ile ostatecznie oddajesz.
To jedna z najprostszych metod oceny oferty.
„Prowizja 0 zł” nie oznacza automatycznie darmowej pożyczki
Reklama może mocno eksponować jeden korzystny parametr.
„0 zł prowizji” wygląda atrakcyjnie, ale mówi tylko o prowizji.
Pożyczka nadal może generować koszt w postaci odsetek albo innych opłat wynikających z jej warunków.
Tak samo oprocentowanie 0% nie powinno kończyć analizy.
Zawsze szukaj odpowiedzi na trzy pytania:
- Ile pieniędzy faktycznie otrzymam?
- Ile łącznie mam oddać?
- Za co dokładnie płacę różnicę między tymi kwotami?
Jeżeli odpowiedzi są czytelne, znacznie trudniej dać się zwieść pojedynczemu parametrowi wyróżnionemu dużą czcionką.
Sprawdź, czy dodatkowa usługa jest naprawdę dobrowolna
Do pożyczki może być proponowane ubezpieczenie, konto, karta albo inna usługa.
Kluczowe pytanie brzmi:
czy mogę otrzymać pożyczkę na przedstawionych warunkach bez tej usługi?
Jeżeli usługa dodatkowa jest konieczna do uzyskania kredytu albo uzyskania go na oferowanych warunkach, jej koszt może mieć znaczenie dla całkowitego kosztu finansowania.
Nie należy więc patrzeć wyłącznie na opłatę za samą pożyczkę.
Przykładowo tańsze oprocentowanie może być dostępne po zakupie dodatkowej usługi. Wtedy trzeba policzyć, czy oszczędność na odsetkach rzeczywiście przewyższa koszt tej usługi.
Jeżeli zapłacisz 600 zł za produkt dodatkowy tylko po to, aby dzięki niemu zaoszczędzić 300 zł na kosztach finansowania, korzyść jest pozorna.
Porównanie ofert zaczynaj od identycznej kwoty i okresu
Oferty różnych instytucji najłatwiej porównywać w tabeli.
Wystarczy pięć kolumn:
| Parametr | Oferta A | Oferta B | Oferta C |
|---|---|---|---|
| Kwota otrzymana | |||
| Okres spłaty | |||
| RRSO | |||
| Całkowity koszt | |||
| Całkowita kwota do zapłaty |
Nie trzeba przepisywać wszystkich kilkudziesięciu punktów umowy na etapie pierwszego porównania.
Jeżeli jedna oferta wyraźnie przegrywa już pod względem całkowitego kosztu i nie daje w zamian żadnej istotnej korzyści, można ją odrzucić i dokładniej analizować pozostałe.
Materiał reklamowy. Tekst zawiera linki afiliacyjne. Możemy otrzymać wynagrodzenie, jeśli po przejściu przez taki link skorzystasz z oferty. Nie wpływa to na warunki oferty dla użytkownika.
Jeżeli chcesz zestawić dostępne propozycje w jednym miejscu, możesz również przejrzeć ranking ofert pożyczek. Ranking może ułatwić wstępne porównanie, ale przed zawarciem umowy sprawdź aktualne warunki przedstawione bezpośrednio dla Twojej kwoty, okresu spłaty i sytuacji finansowej. Przyznanie finansowania oraz jego warunki zależą od zasad konkretnej instytucji i indywidualnej oceny klienta.
Przykład: niższa rata może kosztować więcej
Rozważmy czysto przykładową sytuację.
Potrzebujesz 12 000 zł.
Pierwsza oferta zakłada 12 rat po 1100 zł.
Łącznie:
12 × 1100 zł = 13 200 zł.
Całkowity koszt w tym uproszczonym przykładzie wynosi więc:
13 200 zł – 12 000 zł = 1200 zł.
Druga oferta ma ratę tylko 650 zł, ale jest spłacana przez 24 miesiące.
Łącznie:
24 × 650 zł = 15 600 zł.
Koszt:
15 600 zł – 12 000 zł = 3600 zł.
Druga rata jest aż o 450 zł niższa, ale łączny koszt jest w tym przykładzie trzykrotnie większy.
To pokazuje, dlaczego wysokość pojedynczej raty nie może być podstawowym kryterium wyboru.
Oczywiście w rzeczywistej umowie trzeba korzystać z oficjalnie podanych wartości i harmonogramu, a nie samodzielnego uproszczonego przykładu.
Dłuższy okres spłaty daje niższą ratę, ale często podnosi łączny koszt
Wydłużanie okresu kredytowania jest jednym z najprostszych sposobów obniżenia miesięcznej raty.
Może mieć sens, jeśli zbyt wysoka rata nadmiernie obciążałaby domowy budżet.
Nie jest jednak darmowym sposobem na zwiększenie komfortu.
Dłużej korzystasz z pożyczonych pieniędzy, dlatego w wielu konstrukcjach finansowania naliczanie odsetek trwa dłużej. W efekcie całkowity koszt może wzrosnąć.
Przy porównywaniu dwóch wariantów tej samej pożyczki zapisz obok siebie:
- miesięczną ratę,
- liczbę rat,
- całkowity koszt,
- całkowitą kwotę do zapłaty.
Wtedy widać dokładnie, ile kosztuje obniżenie miesięcznego obciążenia.
Sprawdź oprocentowanie: stałe czy zmienne
Sama wysokość oprocentowania również nie wystarcza.
Trzeba sprawdzić, czy stopa jest stała, czy może zmieniać się podczas obowiązywania umowy.
Jeżeli oprocentowanie jest zmienne, dokumenty powinny wyjaśniać zasady jego zmiany.
Ma to znaczenie, ponieważ kalkulacja wykonana w dniu podpisania umowy nie musi oznaczać identycznej wysokości odsetek przez cały okres finansowania, jeśli warunki przewidują zmianę oprocentowania zgodnie z określonym mechanizmem.
Przy krótkiej pożyczce ryzyko takiej zmiany może mieć inne znaczenie niż przy zobowiązaniu rozłożonym na wiele lat.
Zwróć uwagę na koszt opóźnienia, choć nie jest częścią planowanego scenariusza spłaty
Ocena pożyczki nie powinna kończyć się na kosztach ponoszonych przy terminowej spłacie.
Umowa powinna również określać konsekwencje opóźnienia.
Sprawdź:
- zasady naliczania odsetek za opóźnienie,
- możliwe koszty związane z zaległością,
- sposób postępowania w razie braku terminowej raty.
Nie należy zakładać: „mnie to nie dotyczy”.
Przy zobowiązaniu na dwa lub trzy lata sytuacja finansowa gospodarstwa domowego może się zmienić. Jeżeli rata już w dniu podpisania umowy pozostawia bardzo mały margines w budżecie, nawet stosunkowo nieduży niespodziewany wydatek może utrudnić terminową spłatę.
Zrób test budżetu przed złożeniem wniosku
Przed podpisaniem umowy wykonaj prostą symulację.
Załóżmy, że miesięczna rata ma wynosić 700 zł.
Nie pytaj tylko:
„Czy dzisiaj mam 700 zł?”
Sprawdź raczej, czy po odjęciu raty od miesięcznych dochodów nadal pozostaje realny zapas na:
- mieszkanie,
- energię,
- żywność,
- transport,
- ubezpieczenia,
- leczenie,
- inne raty,
- nieplanowane wydatki.
Dobrym testem jest również odłożenie równowartości planowanej raty przez jeden lub dwa miesiące przed zaciągnięciem zobowiązania, jeżeli sytuacja pozwala na takie przygotowanie.
Jeżeli już samo odłożenie tej kwoty destabilizuje budżet, przyszła rata prawdopodobnie nie będzie komfortowa.
Nie pożyczaj większej kwoty tylko dlatego, że instytucja ją oferuje
Potrzebujesz 8000 zł, ale we wniosku pojawia się informacja, że możesz otrzymać 15 000 zł.
To nie oznacza, że powinieneś skorzystać z całego limitu.
Większa kwota oznacza zazwyczaj większe zobowiązanie i może zwiększyć łączny koszt finansowania.
Decyzja powinna zaczynać się od pytania:
ile naprawdę potrzebuję?
Dopiero później należy szukać oferty dla tej kwoty.
Odwrócenie kolejności — najpierw sprawdzenie maksymalnej dostępnej sumy, a później zastanawianie się, na co ją wydać — zwiększa ryzyko niepotrzebnego zadłużenia.
6 sygnałów ostrzegawczych przed podpisaniem umowy
Zatrzymaj się przed zawarciem umowy, jeśli:
- nie potrafisz ustalić całkowitej kwoty do zapłaty,
- znasz oprocentowanie, ale nie wiesz, ile wynosi RRSO,
- dodatkowa usługa jest przedstawiana jako „opcjonalna”, ale bez niej zmieniają się warunki i nie wiesz o ile,
- doradca koncentruje rozmowę wyłącznie na niskiej racie,
- nie dostałeś czasu na spokojne przeczytanie dokumentów,
- wysokość raty jest możliwa do udźwignięcia tylko pod warunkiem, że przez cały okres spłaty nie pojawi się żaden większy niespodziewany wydatek.
Pożyczka nie powinna wymagać zgadywania. Jeśli nie rozumiesz konkretnej pozycji kosztowej, poproś o jej wyjaśnienie przed podpisaniem dokumentów.
Czy najniższe RRSO zawsze oznacza najlepszą pożyczkę?
Nie zawsze.
Jeżeli porównujesz oferty o identycznej kwocie i bardzo podobnym okresie spłaty, RRSO jest wartościowym wskaźnikiem porównawczym.
Decyzja może jednak zależeć również od innych elementów.
Przykładowo jedna pożyczka może umożliwiać wygodniejszą zmianę dnia spłaty, a w innej kluczowe będzie to, czy oprocentowanie pozostaje stałe.
Najniższy koszt jest bardzo istotny, ale umowa musi być również możliwa do bezpiecznej obsługi z domowego budżetu.
Tania pożyczka z ratą przekraczającą realne możliwości finansowe nie staje się dobrą decyzją tylko dlatego, że ma atrakcyjne RRSO.
Co z wcześniejszą spłatą
Przy kredycie konsumenckim wcześniejsza spłata ma znaczenie również dla kosztów.
W przypadku spłaty całości kredytu przed terminem całkowity koszt powinien zostać odpowiednio obniżony o koszty dotyczące okresu, o który skrócono obowiązywanie umowy — także w przypadku części kosztów poniesionych wcześniej.
Jeżeli planujesz pożyczyć pieniądze na dłużej, ale istnieje duża szansa, że zobowiązanie uda się zamknąć wcześniej, sprawdź w umowie zasady przedterminowej spłaty.
Nie wybieraj jednak pożyczki wyłącznie na podstawie planu: „na pewno spłacę ją wcześniej”.
Bezpieczniej założyć, że trzeba będzie realizować harmonogram przez cały przewidziany okres.
Prosta checklista przed podpisaniem pożyczki
Zanim zaakceptujesz umowę, zapisz na jednej kartce siedem wartości:
- Ile pieniędzy faktycznie otrzymuję?
- Ile wynosi całkowity koszt kredytu?
- Ile wynosi całkowita kwota do zapłaty?
- Jakie jest RRSO?
- Ile wynosi miesięczna rata i ile będzie rat?
- Czy jakakolwiek dodatkowa usługa jest warunkiem otrzymania tych parametrów?
- Czy oprocentowanie jest stałe czy zmienne?
Potem wykonaj jeszcze jeden krok: pomnóż wysokość raty przez ich liczbę i sprawdź harmonogram. Jeżeli wynik znacząco różni się od kwot, które rozumiesz z pozostałych dokumentów, ustal przyczynę przed zawarciem umowy.
Nie podpisuj zobowiązania z założeniem, że szczegóły wyjaśnią się później.
Najważniejszym numerem w reklamie pożyczki może być oprocentowanie albo wysokość raty. Najważniejszą liczbą dla Twojego portfela jest jednak to, ile pieniędzy otrzymasz i ile łącznie będziesz musiał oddać. Jeżeli te dwie wartości są jasne, a wszystkie koszty pomiędzy nimi potrafisz wyjaśnić, znacznie łatwiej ocenić, czy dana pożyczka rzeczywiście ma sens w Twojej sytuacji.
Ekspert ds. kredytów i bankowości. Upraszcza skomplikowane oferty i pokazuje realne koszty.
Zobacz także
Inwestuj w Apartamenty na Sprzedaż w Dziwnowie – Przewodnik dla Potencjalnych Nabywców
Prowadzenie firmy
Jak wybrać konto firmowe i nie płacić za niepotrzebne usługi
Zakup działki budowlanej — jakie koszty pojawiają się poza ceną gruntu?
Kredyt na umowie zlecenie? To nie przekreśla szans, ale bank spojrzy na kilka rzeczy znacznie dokładniej
